دانلود نمایشنامه

یدالله فوق ایدیهم


«مونولوگ» یک پدیده‌ای پست مدرن است،: اساس این مونولوگ پست‌مدرن نیز ساختارشکنی واقعیت است.
یک صحبت کلی راجع به تئاتر می‌شود و اساس این جلسه بر نشانه‌های فرا زبان‌شناختی قرار می‌گیرد و این که این نشانه‌ها چه چیزی هستند و سپس آن چیزی که به نمایش مونولوگ «شکلات و سیگار» مربوط است، مفهوم‌یابی و معنایابی خواهد شد
.
هنر تئاتر و نشانه‌شناسی آن مانند هر سیستم دیگری یک سیستم فرهنگی است و مانند دیگر سیستم‌های فرهنگی به خلق یا تولید معنا می‌پردازد چرا که تولید معنا، وظیفه هر سیستم فرهنگی است و هر سیستم فرهنگی از طریق هوا، حرکت و هر شی که بتواند معناسازی کند، در طول یک فرآیند و با استفاده از ماهیت آن سیستم به خلق معنا دست می‌زند، پس تولید معنا عملکرد کلی تمام سیستم‌های فرهنگی است و همین عملکرد معناهاست که تعریف یک سیستم فرهنگی را ممکن می‌سازد
.
● «
مونولوگ» از نشانه‌های بسیار زیادی برخوردار است

: در مونولوگ که ژانر ویژه‌ای در سیستم فرهنگی تئاتر است به دلیل استفاده از عوامل تاثیر‌گذار که معمولا در تئاتر‌ها اجرا می‌شود، تمرکز بر صدا و بدن بازیگر انجام می‌گیرد و حتی‌الامکان از عوامل دیگر استفاده نمی‌شود، به همین دلیل این نوع ژانر از نشانه‌های بیشتری برخوردار است که در برخورد اول با مونولوگ نشانه‌ها و معناهایی که ارایه می‌شود بسیار دور از ذهن هستند که با کمی تفکر می‌توان این معضل را از میان برداشت و این تجرید را که باعث می‌شود مونولوگ بسیار دور از ذهن شود، می‌توان با تفکری که دریافت معنا از نشانه‌ها را ساده‌تر می‌کند، از میان برداشت
.
حرکت، زبان اصلی نمایش است

فریندخت زاهدی در ادامه این نشست حرکت را زبان اصلی نمایش خواند و تصریح کرد: برای رسیدن به معناسازی و امکان برقراری ارتباط هرچه بهتر با مخاطب، ایجاد ارتباط بین بازیگر و نمایش بسیار اهمیت دارد و این مگر از طریق خلق نشانه‌ها ممکن نیست
.
وی در مورد خلق نشانه‌ها و اینکه این نشانه‌ها چه ویژگی‌هایی دارند، گفت: از طریق کلام و حرکت که زبان نمایش است، می‌توان نمادها را به وجود آورد ضمن این که در هنر نمایش و هنر تئاتر، زبان تنها زبان کلامی نیست، زبان حرکت نیز هست و حرکت زبان اصلی نمایش است و خانواده تئاتر این مسئله را پذیرفته که زبان نمایش، حرکت است و کلام نیست، بنابراین باید کلام و حرکت را در کنار هم داشت تا بتوان گفت که فلان نمایش و اجرا، تئاتری است
.
نشانه‌، ساختاری سه بعدی دارد

این مدرس دانشگاه گفت: هر نشانه‌ای که توسط هنرمند، چه از طریق بدن بازیگر و چه از طریق صدا یا مولفه‌های دیداری و شنیداری تولید می‌شود سه ویژگی دارد، ویژگی اول آن چیزی است که نشانه را ارایه می‌کند یعنی حرکت یا زبان، دوم چیزی است که نشانه به آن دلالت دارد و سوم برداشت مخاطب از نشانه است که در شکل گرفتن نشانه سهم دارد
.
وی ادامه داد: بنابراین باید رابطه‌ای دو طرفه برای این سه عامل قائل بود که در این رابطه یک سری عوامل وجود دارند که باید عمل کنند تا نشانه تاثیرش را بگذارد که یکی از آنها عامل ترکیبی آن نشانه است که رابطه یک نشانه را با دیگر نشانه‌ها تعیین می‌کند، ضمن این که یک نشانه باید رابطه‌ای با موضوعات و اشیاء داشته باشد تا در زمانی که این نماد کاربرد پیدا می‌کند خلق آن انجام گیرد
.
زاهدی اظهار داشت: در مونولوگ بازیگر نقش اصلی داشته و این بازیگر است که نشانه‌های حرکتی و کلامی را در کنار هم گذاشته و در تولید معنا حرکت می‌کند و نشانه‌ها در صورتی کد یا رمز گفته می‌شوند که روندی که سه ویژگی را دارد، تولید کنند بنابراین نشانه همیشه ساختاری سه بعدی دارد و یک پدیده سه بعدی است و ساختار سه بعدی نشانه غیرقابل اجتناب است
.
معنای نشانه با تغییر یکی از ابعاد سه گانه آن، تغییر می‌کند
.
نکته مهم دیگر این است که برنامه‌هایی که باعث می‌شوند، نشانه‌ها به وجود بیایند متغیر است و این تغییر بستگی به هدف نشانه‌سازی دارد و اگر هدف نشانه‌سازی تغییر کند، معنای به وجود آمده در نشانه نیز تغییر می‌کند و این یعنی از یک نشانه معناهای مختلفی می‌توان دریافت کرد ضمن این که هر نماد و نشانه به تعداد هر یک از مخاطبان نیز معنا و خوانش متفاوتی دارد
.
نکته دیگر این که اگر نشانه در یک محتوای دیگر ارایه شود و به خاطر محتوای دیگری از آن استفاده شود، معنایش تغییر خواهد کرد، به طور مثال «گرسنگی» در جاهای مختلف، معانی مختلفی دارد، بنابراین این که چه کسی از چه نشانه‌ای استفاده می‌کند، مهم است و معانی متفاوتی می‌دهد و این یعنی این که اگر یکی از ابعاد سه گانه نشانه تغییر کند، معنای نشانه نیز تغییر خواهد کرد
.
بهترین راه ترفیع تئاتر، نشانه‌شناسی است

زاهدی بیان داشت: برای ترفیع یک سیستم فرهنگی مثل تئاتر با ماهیتی که دارد، نشانه‌شناسی بهترین شکل ممکن است و یک نشانه برای گروه‌های مختلف اجتماعی به معناهای مختلفی می‌رسد.
وی گفت: تئاتر با دو نوع عملکرد سر و کار دارد که اولین آن عملکرد بهره‌ورانه، تصویب شده و مصوب است یعنی از نشانه‌هایی استفاده شود که بتوان کدهای فرهنگی را به راحتی معنا کرد و دومین عملکرد، عملکردی است که نتوان از آن استفاده مستقیم کرد مانند نشانه‌ زبان، رنگ و حرکت، به طور مثال اگر بازیگر از رنگ سیاه استفاده کند، دلیل فرهنگی خاصی که مربوط به این مرز و بوم باشد، ندارد
.
وی ادامه داد: هر کسی با هر فرهنگ مختلف می‌تواند از رنگ سیاه استفاده کند و این نشانه‌ها تصویب شده نیستند پس نمی‌توان از آنها به عنوان کدهای فرهنگی، نشانه‌شناسی و معناشناسی کرد
.
در اجرای مونولوگ «شکلات و سیگار» نمی‌توان بازیگر را از آنچه که از طریق صدا و کلمه ایجاد می‌شود جدا کرد و باز هم به همان معنا رسید
.
وی در ادامه خاطرنشان ساخت: نشانه‌هایی که روی صحنه تئاتر نیاز است در درجه اول در یک زمان و در یک شکل ترکیبی خاص معنا پیدا می‌کند بنابراین وسایل مادی تئاتر برخلاف شعر و متن به تنهایی دارای معنای کامل هستند و در تئاتر برخلاف موسیقی و متن باید آن سه بعد را در ساخت نشانه به طور دایم استفاده کرد و با هدف خلق نشانه و تولید معنا حرکت کرد تا اینکه بتوان بین صحنه و مخاطب ارتباط برقرار کرد
.
تئاتر در خلق نشانه‌ها و تولید معنا از اهمیت هم‌زمانی برخوردار است

«
فریندخت زاهدی» اظهار داشت: تفاوت تئاتر با دیگر هنرها این است که در زمان حال با مخاطب ارتباط برقرار می‌کند و تئاتر در خلق نشانه‌ها و تولید معنا از اهمیت بسیار خطیر هم زمانی برخوردارست که به طور دایم با مخاطب در ارتباط است و اگر لحظه‌ای ارتباط مخدوش شود یا سکته‌ای در آن ایجاد شود، باید گفت، «تئاتر با نشانه‌هایش به شکست رسیده است و امکان ارتباط و تولید معنا، نیافته است
».
وی تصریح کرد: بنابراین ارتباط بین یک اجرا و مخاطب از لحظه‌ای که تماشاگر شروع به دریافت معنا می‌کند، آغاز می‌شود و آنچه که هنر نمایش را جذاب می‌کند، حضور مخاطب و رابطه بین مخاطب و صحنه است تا در هر زمان که نشانه‌‌ها ارایه می‌شوند امکان تحلیل برای مخاطب نیز به وجود بیاید. همچنین نشانه‌ها دیداری و شنیداری هستند که نشانه‌های دیداری از طریق حرکت بدن و حرکتی که ارتباط با شی یا فرد دیگری برقرار می‌کند و رقص امکان‌پذیر است و نشانه‌های دیگر شنیداری یا غیر دیداری یا آکوستیک هستند که آنها را هم بازیگر تولید می‌کند
.
با اشاره به اینکه دو نوع نشانه زبانشناختی و فرا زبانشناختی وجود دارد گفت: دکور و وسایل صحنه نشانه‌های فرا زبانشناختی هستند ضمن اینکه در بعضی اجراهای مونولوگ بازیگر تنها می‌نشیند و صحبت می‌کند و فقط میمیک صورت دارد و عوامل دیگر مانند نور به او کمک می‌کنند و بازیگر تنها از طریق زبان برای انتقال مفاهیم استفاده می‌کند و در بعضی از اجراهای مونولوگ از زبان و حرکت هم زمان استفاده می‌شود مانند نمایش «شکلات و سیگار» که هر دو نوع وابسته به نشانه‌های زبانشناختی و فرا زبانشناختی است
.
مونولوگ یک پدیده پست مدرن است

در پایان با اشاره به این که مونولوگ یک پدیده پست مدرن است، تأکید این نوع از تئاتر به تفکر واداشتن مخاطب است و مخاطب باید خودش به معنا‌سازی نشانه‌های داده شده بپردازد پس همانقدر که اجرا اهمیت دارد، ادراک و دانش مخاطب نیز حائز اهمیت بوده و این مخاطب است که با دریافت خاص خود مِی‌‌تواند معانی را دریابد و نشانه‌سازی کند و اساس مونولوگ بر ساختار‌شکنی واقعیت است
.

 

نوشته شده در ۱۳۸۸/٤/٩ساعت ٤:۳۸ ‎ب.ظ توسط پژمان شاهوردی نظرات () |

Design By : Night Melody